:::PRESS.IS:::

Fljótlega eftir útkomu skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis ákvað  Blaðamannafélag Íslands að óska eftir því að nefnd tæki að sér að fara yfir skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis með það fyrir augum að skoða þær spurningar sem upp kynnu að vakna hennar vegna um stöðu blaðamennskunnar og frammistöðu í aðdraganda hrunsins. Í þessa nefnd völdumst þremenningar, Arna Schram, Björn Vignir Sigurpálsson og Jóhann Hauksson.

Upphaflega stóð til að kynna niðurstöður þessarar vinnu á aðalfundi Blaðamannafélags Íslands á dögunum, en vegna tímaskorts var ákveðið að því yrði frestað til sérstaks Pressukvölds, sem efnt var til hinn 20. maí sl. Þar fóru nefndarmenn yfir fjölmiðlahluta skýrslu siðferðisnefndar. Björn Vignir fór yfir sýn siðferðisnefndarinnar á fagleg gildi og hlutverk fjölmiðla og blaða- og fréttamanna eins og hún birtist í skýrslunni, Arna velti  fyrir sér þeim atriðunum sem siðferðisnefnin nefnir til sem lærdóm er megi draga af frammistöðu fjölmiðla í aðdraganda hrunsins og Jóhann greindi frá spurningum sem settar fram í eins konar erindisbréfi til starfsnefndar BÍ og hugleiðingum nefndarmanna við þeim.

 Skyldur blaðamanna eru fyrst og fremst við borgarana
Það er fyrst og fremst í 8. bindi í skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis eða öllu heldur undirnefndar hennar þar sem fjallað er um siðferði og starfshætti í tengslum við fall bankanna 2008 og um frammistöðu fjölmiðla í aðdraganda hrunsins. Undir kaflanum Fjölmiðlar í lýðræðisríki segir m.a.:
„Oft er talað um fjölmiðla sem fjórða valdið, eða fjórðu grein valdsins ílýðræðisríki.  Það felur í senn í sér aðhaldshlutverk, upplýsingahlutverk ogumræðuhlutverk. Aðhaldshlutverkið þýðir að fjölmiðlar leitist við að verndaborgarana fyrir misbeitingu valds, svo sem með því að veita stjórnvöldum og fjármálalífinu aðhald.
Upplýsingahlutverkið felur í sér að fjölmiðlar láti borgurunumí té áreiðanlegar upplýsingar og vandaða greiningu á samfélagsmálum.
Öflugir sjálfstæðir fjölmiðlar skapa þannig forsendur fyrir upplýsta almennaumræðu sem er grundvallaratriði í lýðræðisríki.Meginkrafan sem gera verður til fjölmiðla varðar faglega framsetningu frétta, hlutlægni þeirra og sanngirni.“

Síðan er bein tilvitnun í fjölmiðlaskýrsluna frá 2005 sem unnin var vegna frægra laga sem náðu þá ekki fram að ganga:  „Lýðræðið byggir á því að almenningur fái réttar upplýsingar sem settar eru írétt samhengi. Þetta skiptir meginmáli þar sem aðrir þættir, s.s. túlkun, gagnrýni,greining og umræður, byggjast á því að fólk hafi fengið réttar upplýsingarí upphafi. Því eru skyldur blaðamanna fyrst og fremst við borgarana.“ 

Áfram segir í skýrslu Rannsóknarnefndarinnar:
„Með umræðuhlutverki fjölmiðla er átt við að þeir séu jafnframt vettvangurfjölþættrar þjóðfélagsumræðu og birti þannig túlkanir og umræðu um málefni samfélagsins frá margvíslegum sjónarhornum.  Að mörgu leytier einfaldast fyrir fjölmiðil að sinna síðastnefnda hlutverkinu, svo sem meðþví að dagblað sé opið fyrir aðsendum greinum. Aðhaldshlutverkið og upplýsingahlutverkið krefjast aftur á móti mikils framlags og fyrirhafnar af hálfu fjölmiðlafólksins sjálfs; fagmennsku, hugrekkis og elju til að yfirstíga margvíslegar hindranir sem lagðar eru í götu þeirra sem leitast við að greina rétt frá því sem gerist í flóknu umhverfi nútímasamfélags. Í viðleitni sinni til aðsegja satt og rétt frá því sem gerist, vinna faglega og grafast fyrir um upplýsingarsem varða almannahag en reynt er að halda leyndum, vinna fjölmiðlaraf hlutlægni í almannaþágu.“

Hjarðhegðun og meðvirkni
Rétt er að nefna að í 8. bindi eru viðaukaskýrslur sem unnar voru fyrir Vinnuhóp um siðferði á vegum Rannsóknarnefndar Alþingis, þ.e. í fyrsta lagi greining á umfjöllun fjölmiðla  af hálfu Rannsóknarseturs um fjölmiðlun og boðskipti sem einn starfsmannanna, Friðrik Þó Guðmundsson, gerði grein fyrir á síðasta aðalfundi Blaðamannafélagsins. Annar viðauki ber síðan heitið: Afsprengi aðstæðna og fjötruð skynsemi: Aðdragandi og orsakir efnahagshrunsins á Íslandi frá sjónarhóli kenninga og rannsókna í félagslegri sálfræði eftir dr. Huldu Þórisdóttur en þar er einnig vikið nokkuð að fjölmiðlun svo sem hér eru dæmi um: 
„Líklega er eftirminnilegasta dæmið um slík viðbrögð að finna á fyrri hluta ársins 2006 þegar yfir reið hrina neikvæðra greiningarskýrslna frá fyrirtækjunum Barclays Capital, Credit Sights, Merrill-Lynch, Fitch og loks Danske Bank. Í skýrslunum vardregin upp talsvert dökk mynd af stöðu íslensku bankanna og ríkisins. Því vareinnig haldið fram að fyrri greiningar hefðu ekki gefið krosseignatengslumnægan gaum og því ofmetið styrk bankanna." 

Síðan segir: „Það er athyglisvert að skoða umfjöllun fjölmiðla um skýrslurnar. Þó aðflestir viðmælenda (en alls ekki allir) hafi sagt að taka bæri tillit til athugasemdaskýrslnanna, þá var því jafnan bætt við í sömu andrá að ýmislegt værivið þær að athuga. Sem dæmi má taka skýrslu matsfyrirtækisins Fitch semkom út í febrúar 2006. Þegar fjölmiðlaumfjöllun um hana er skoðuð kemurí ljós að það skipti ekki máli hvort borið var niður í hópi bankamanna, þingmannastjórnarflokkanna, fulltrúa stjórnsýslunnar eða fræðimanna, enginnskortur var á fólki sem var tilbúið til að vefengja skýrsluna í heild eða aðhluta," segir þar og ýmiss dæmi tilgreind. Síðan segir: 
„Það sem einkennir einnig fréttaumfjöllun af skýrslunum í febrúar og marsárið 2006 er að lítið er um ítarlegar frásagnir af innihaldi þeirra. Þess í staðvirðast fréttir oft byggja á fréttatilkynningum og viðbrögðum hagsmunaaðilavið þeim."

Hulda nefnir hins vegar að áberandi undantekning frá viðbragðafréttamennskunni sé umfjöllun Morgunblaðsins sem hafi verið allítarleg og þar tekið í mörgu undir varnaðarorð skýrsluhöfunda. Raunar hafi Morgunblaðinu talsvert verið legið á hálsi fyrir þessa umfjöllun og nefnt sem dæmi að banki hafi dregið auglýsingar í blaðinu til baka um tíma. Þá segir: 
„Þegar litið er yfir viðbrögð viðmælenda fjölmiðla snemma árs 2006, má ígrófum dráttum flokka þau í fernt:
1) skýrsluhöfundar eru illa upplýstir umíslenskt efnahagslíf,
2) skýrsluhöfundar eru drifnir áfram af annarlegum hvötum,sérstaklega öfund,
3) skýrsluhöfundar fara kæruleysislega með tölur ogorð, og að lokum
4) skýrsluhöfundar hafa mikið til síns máls og niðurstöðurber að taka alvarlega." 

Hulda segir að minnsta kosti tvær ástæður liggi að baki því hversu harkalegaÍslendingar brugðust við skýrslunum og annarri gagnrýni sem kom fram árið2006. Í fyrsta lagi sú augljósa staðreynd að það jafngilti vantraustsyfirlýsingumá bankana og íslenskt efnahagskerfi að taka heilshugar undir gagnrýnina. Slíkt eitt og sér gæti hjálpað til að láta hrakspár þeirra rætast. Því var sérstaklegamikilvægt að mótmæla innihaldi þeirra af krafti.
Hin ástæðan sé af sálfræðilegum toga og hana sé hægt að skoða í ljósi hugmynda um tvö náskyld fyrirbæri, markmiðadrifna hugsun (e. motivated reasoning) og staðfestingarskekkjuna (e. confirmation bias).  Samkvæmt hugmyndinni um markmiðadrifnahugsun var fólk ekki endilega lævíst og meðvitað þegar það gerði lítiðúr skýrslunum heldur ollu markmiðadrifin hugsun og staðfestingarskekkjanþví að fólk sá skýrslurnar í fullri einlægni sem illa unnar og/eða skrifaðar afannarlegum hvötum. „Þegar fólk hefur markmið, í þessu tilviki markmiðið að trúa því að íslenskt efnahagslíf standi vel, þá meðtekur fólk upplýsingar og vinnur úr þeim í takt við markmiðið," eins og segir í Viðaukanum.

Af þessum kafla í Viðauka II má að einhverju leyti draga þá ályktun að þessu villuljósi hafi íslenskir fjölmiðlar miðlað áfram fremur gagnrýnislaust. Millifyrirsagnir á borð við Félagsleg samsömun og Smá þjóð og einsleit - hjarðhegðun bera slíkt með sér. 
Að öllu athuguðu eru áherslur Siðferðisnefndarinnar í umfjölluninni um þátt fjölmiðla í 8. bindinu að okkar mati býsna góð greining á grundvallar-atriðum faglegra gilda og markmiða frétta- og blaðamennskunnar. Rauði þráðurinn er sú grundvallarskylda okkar frétta- og blaðamanna að gæta fyrst og síðast almannahagsmuna og verða ekki meðvirkir í ákveðnum samfélagsstraumum.

Lærdómar 
Í lokakafla siðfræðihluta rannsóknarskýrslu Alþingis er komist að þeirri niðurstöðu að íslenskir fjölmiðlar hafi ekki náð að rækja þetta hlutverk í aðdraganda bankahrunsins. Þeir hafi ekki auðsýnt nægilegt sjálfstæði og hafi ekki verið vakandi fyrir hættumerkjum. 
 „Flestir miðlarnir voru í eigu sömu aðila og áttu helstu fjármálafyrirtækin og þótt ekki hafi verið sýnt fram á bein áhrif eigenda á fréttaflutning, þá virðist sjálfsritskoðun vera útbreidd í íslensku samfélagi, meðal annars vegna þess hve atvinnutækifæri fjölmiðlamanna eru takmörkuð,“ segir í niðurstöðunum. 
Þar segir einnig að fjölmiðlarnir stjórni líka samfélagsumræðunni með því að setjamálefnin á dagskrá eða  ákveða að ræða þau ekki „og í aðdraganda bankahrunsinsáttu þeir stóran hlut í því hve umræða um fjármálafyrirtækin var bæðiumfangsmikil og lofsamleg," segir í niðurstöðunum.

„Fjölmiðlar voru vanbúnir gagnvart þeim miklu breytingum sem urðu á samfélaginu með örum vexti og auknu sjálfræði fjármálageirans sem hafði í för með sér annars konar og vinsamlegri afskipti af fjölmiðlum en fjölmiðlamenn voru vanir. Mörkin milli frétta, auglýsinga og skemmtiefnis riðluðust og sumir viðskiptafréttamenn vinguðust úr hófi framvið þá sem þeim var ætlað  að fjalla um. Slík óbein áhrif vega eflaust þyngra en bein afskipti einstakra manna af umfjöllun fjölmiðla,“ segir meðal annars í niðurstöðum fjölmiðlahluta rannsóknarskýrslu Alþingis.

Hvaða lærdóma dregur siðferðisnefndin síðan af úttekt sinni á fjölmiðlunum í aðdraganda bankahrunsins?  Hver eru viðbrögð starfsnefndar BÍ við þeim athugasemdum? 

• Leita verður leiða til að efla sjálfstæða og hlutlæga fjölmiðlun með  því að styrkjabæði fagleg og fjárhagsleg skilyrði fjölmiðlunar. 
Megintekjur fjölmiðla koma frá eigendum, áskrifendum og auglýsendum. Rekstur fjölmiðla hefur löngum verið erfiður - ekki síst þegar illa árar í þjóðfélaginu. Það hefur komið niður á starfsöryggi, launakjörum og vinnubrögðum innan fjölmiðlanna. Áherslan er í auknum mæli á magnið en ekki gæðin.
Opinber stuðningur við einkarekna fjölmiðla hefur um árabil nánast verið bannorð í samfélaginu og innan fjölmiðlastéttarinnar, og lítill pólitískur vilji hefur verið til þess að taka Ríkisútvarpið af auglýsingamarkaði. 
Starfsefnd BÍ telur á hinn bóginn tímabært að endurskoða þessi sjónarmið og íhuga hvort rétt sé að veita fjölmiðlum sérstakar skattaívilnanir eða styrki með það í huga að styðja við rekstur þeirra sem fyrir eru, en einnig til að stuðla að því að fleiri sjái sér fært að koma inn á þennan markað. 

• Styrkja þarf sjálfstæði ritstjórna og setja eignarhaldi einkaaðila á fjölmiðlumhófleg mörk. Skylt ætti að vera að upplýsa hverjir séu eigendur fjölmiðla á hverjumtíma svo almenningur geti vitað  hverjir eigi fjölmiðil og lagt mat á hvort þar séfylgt fram sjónarmiðum eigenda.
Ef blaða- og fréttamenn eiga að  geta sinnt aðhaldshlutverki sínu og upplýsingaskyldu þarf að verja þá gegn hvers konar þrýstingi, hvort sem hann kemur að utan eða innan. Þess vegna er fyrst og fremst brýnt að efla til muna starfsöryggi stéttarinnar. 
Lagaákvæði um sjálfstæði ritstjórna, þar sem meðal annars væri kveðið á um skilyrði áminningar og brottvikningar, væri skref í þá átt og því hvetur nefnd BÍ til samþykktar slíkra reglna hið fyrsta. Þrýstingur á fjölmiðlamenn þarf þó ekki bara að koma að utan heldur líka að innan og þarf því að búa þeim umhverfi sem dregur úr líkunum á sjálfsritskoðun. 
 Takmarkanir á eignarhaldi á fjölmiðlum, þar sem enginn einn aðili væri afgerandi í eigendahópnum, væri ein leið til þess að stuðla að því. Jafnframt tekur nefnd BÍ heilshugar undar að það er grundvallaratriði að fyrir liggi hvernig eignarhaldi á fjölmiðlum er háttað svo að almenningur geti lagt mat á efni fjölmiðilsins út frá því. Upplýsingaskyldan um eigendahópinn er sömuleiðis í takt við þá meginkröfu fjölmiðlamanna að samfélagið sé opið og gegnsætt og þá meginskyldu þeirra að upplýsa og fræða. 

• Efla þarf menntun blaða- og fréttamanna og skapa þeim skilyrði til sérhæfingarí einstökum málaflokkum. Brýnt er að stétt blaða- og fréttamanna efli faglegaumræðu og fagvitund meðal félagsmanna. 
Innan háskóla landsins hafa verið  í boði sérhæfðar námsleiðir í hagnýtri fjölmiðlun og Blaðamannafélagið hefur í gegnum tíðina staðið að einstökum námskeiðum, fyrirlestrum eða fagfundum, eitt og sér eða í samstarfi við aðra. Ekki er þó hægt að líta framhjá því að vilji félagsins til að efla faglega umræður hefur oftar en ekki mætt ákveðnu tómlæti félagsmanna. Þeir hafa reynst svolítið eins og Vinstri grænu kettirnir: Erfiðir í smölum.
Þá hefur verið uppi viðleitni á sumum fjölmiðlanna að koma sér upp sérhæfðum fréttamönnum á  ýmsum sviðum, svo sem á sviði viðskipta- og fjármálalífs. Gallinn var sá á tímum bólunnar að um leið og þessir blaðamenn voru farnir að kunna eitthvað fyrir sér í fræðunum voru þeir óðar keyptir af fyrirtækjum, stofnunum eða bönkum án þess að fjölmiðlar fengju þar rönd við reist. 
Það breytir því þó ekki að félagið þarf ávallt að vera vakandi fyrir því að efla menntun, sérhæfingu og fagvitund félagsmanna og finna þarf leiðir til að styrkja þá viðleitni enn frekar. Jafnvel mætti taka upp nánara samstarf BÍ og fjölmiðlanna í þessum efnum. 

• Koma þarf á faglegu eftirliti með fjölmiðlum sem hafi það að markmiði að tryggjaað  þeir ræki af ábyrgð hlutverk sitt í lýðræðisríki og verndi almannahagsmuni.
Fjölmiðlafólk hefur löngum verið  afar tortryggið á utanaðkomandi eftirlit með fjölmiðlum. Í ljósi, hins vegar, þeirrar umsagnar sem íslenskir fjölmiðlar fá í rannsóknarskýrslu Alþingis fyrir frammistöðu sína í aðdraganda hrunsins væri það nokkur hroki að  hafna umhugsunarlaust einhverju slíku aðhaldi. Væntanlega er full samstaða um að hafna hvers konar „yfirfrakka“ eða utanaðkomandi ritstjórnarvaldi gagnvart fjölmiðlunum en einhvers konar faglegur umsagnaraðili gæti komið til álita. 
Í þessu sambandi ber einnig að hafa í huga að sú skylda hvílir á þeim sem setja lög og reglur að hér sé til staðar lagaumhverfi sem gerir fjölmiðlum kleift að rækta sitt hlutverk í lýðræðisríki. Fjölmiðlamönnum ber að sama skapi að líta sér nær og veita sjálfum sér faglegt eftirlit með sínum eigin reglum, siðareglum, vegvísi, að faglegum vinnubrögðum. 
Í skýrslu siðferðisnefndarinnar kemur fram að íslenskir fjölmiðlamenn hafi fyrir nefndinni nefnt sem hluta af upplýsingavandanum að fjölmiðlafulltrúar fjármálafyrirtækjanna, margir hverjir fyrrverandi fjölmiðlamenn, keppist við að halda upplýsingum frá þeim. Enn frekar hafi þeim þó orðið tíðrætt um hversu lokað samfélagið hafi verið almennt í aðdraganda bankahrunsins,  fátítt að upplýsingum hafi verið "lekið" eða þær borist með einhverjum hætti - enda hafi bæði skort á gagnsæi í samfélaginu og samstaða verið um að rugga ekki bátnum. Fjölmiðlafólk nefnir einnig smæð og einsleitni íslensks samfélags til skýringar á sjálfskipaðri þögguninni. Samsteypuvæðing og fákeppni í atvinnulífi hafi gert það að verkum að fólk varð hrætt við að missa vinnuna ef það gagnrýndi þá sem það þáði lifibrauð sitt af. „Þjóðfélag þöggunar er þjóðfélag óttans,“ segja skýrsluhöfundar.

Erindisbréfið: Spurningar og svör
Í erindisbréfi sem starfsnefnd BÍ fékk frá forsvarsmönnum Blaðamannafélagsins var varpað fram nokkrum spurningum sem nefndarmenn voru beðnir að huga að og þá hvort fjölmiðlahluti skýrslunnar væri nægilega öflugur til að vekja blaðamannastéttina til vitundar? 
Því er auðsvarað: Það er nægur efniviður í skýrslunni til að vekja að minnsta kosti umræður um fagleg gildi og hlutverk hjá blaða- og fréttamönnum.

Erindisbréfið: Svarar skýrslan þeim spurningum sem hafa vaknað um hvort fjölmiðlar hafi rækt hlutverk sitt eða hvort hún kalli á frekari rannsóknir? 
Svar: Íslensk blaðamannastétt er um margt enn samofin gamla pólitíska kerfinu og sýnir gamaldags hollustu við gildi þess valdamynsturs sem nú hefur verið afhjúpað sem einn helsti orsakavaldur eina kerfishruns fjármálastofnana heillar þjóðar í lánsfjárkreppunni sem reið yfir heiminn árið 2008.
Augljóslega þarf að  rannsaka hvernig þöggun og þar með innbyggt kjarkleysi náði tökum á lítilli blaðamannastétt á 320 þúsund manna málsvæði. 

Erindisbréfið: Hvað  segja niðurstöður rannsóknarnefndar Alþingis um íslenska fjölmiðla, svo sem rekstrarform, eignarhald, vinnutíma og lýðræði á fjölmiðlum? Er sérhæfingu ábótavant sem og ritstjórn?
Svar:Skilyrði íslenskrar blaðamannastéttar eru með versta móti. Stór hluti hennar er atvinnulaus eftir þrengingar fjármálakreppunnar. Það að sínu leyti ýtir undir “lóðrétta” hollustu við eigendur eða stjórnendur. Þetta er sérlega bagalegt í stétt blaðamanna. Athuganir hafa leitt í ljós að þar sem tekist er á um hlutina með opnum hætti í orðræðu milli starfsmanna og stjórnenda, er mun líklegra að sterk bönd og samheldni myndist  en þar sem stjórnendur halda fast við einhliða skipanir að ofan. Af þessu leiðir að árangur og velgengni  fyrirtækja er frekar verk óttalausra starfsmanna sem bera höfuðið hátt og leyfist að draga sínar ályktanir og tefla þeim fram í orðræðu við yfirmenn sem aðra.
Fátækt fjölmiðla gerir að verkum að þeir reyna að draga fram lífið með láglaunuðum og fáum starfsmönnum sem ofhlaðnir eru störfum. Þessa gætir víða um þessar mundir.

Erindisbréfið: Eru fjölmiðlar of opnir fyrir spuna og hagsmunaöflum? Gætum við  dregið einhverjar ályktanir af skýrslunni um stöðu blaðamennskunnar og skilyrði?  
Svar:Íslenskum fjölmiðlum væri í lófa lagið að fylgja þrautreyndum reglum blaðamanna,sem þróast hafa um áratugi og aftur á nítjándu öld um að þjóna almenningi, að sannreyna, að veita aðhald, að vera vettvangur upplýstrar umræðu o.s.frv.  Því miður er glufan, sem höggvin hefur verið í einkennilegt og innmúrað sérhagsmunabandalag lítillar íslenskrar þjóðar, ekki fyrst og fremst verk íslenskrar blaðamannastéttar. Þetta á sennilega rætur að rekja til vanþroskaðrar fagvitundar hennar, sem háð hefur verið gamaldags skautun íslenska samfélagsins. Það að sínu leyti starfaði á skilmálum fjórflokksins. 
Helsta bjargræði íslenskrar blaðamannastéttar er fráhvarf frá hugarfari gamla tímans og bætt fagvitund með stuðningi BÍ og hugsanlega nýrra laga um fjölmiðla. Aukin fagvitund, vinnan við að sannreyna og segja satt, getur aukið kjark íslenskra blaðamanna til þess að segja það sem þarf að segja það óháð skilmálum stjórnmála eða viðskiptahagsmuna. Íslenskir blaðamenn hafa ekkert að óttast þegar öllu er á botninn hvolft. 

Erindisbréfið: Hvað  getur BÍ gert í framhaldi af skýrslunni til að  efla fagvitund og sjálfstæði blaðamanna? 
Svar:Efla þarf faglegt sjálfstæði og sjálfstraust íslenskra blaðamanna. Ný lög um fjölmiðla og fjölmiðlastofu geta stuðlað að bættri fagvitund. er afar þýðingarmikil og ætti að varða leið okkar frá gamla Íslandi / fjórflokkahugsuninni, í átt að sjálfstæðri og faglegri fjölmiðlun. Reyndin er sú að því betri sem vinnubrögðin eru, því betur sem gögn eru sannreynd því meir eflist kjarkurinn til birta þau.  
Blaðamenn komast aldrei hjá því að afla gagna, sannreyna þau og segja frá þeim. Ógnir sem steðjað hafa að íslenskum blaðamönnum snúa að starfsöryggi og starfsframa. Vera má að með aukinni fagvitund og styrk BÍ megi draga úr slíku óöryggi. Til dæmis má halda eigendum fjölmiðla betur við efnið um lögmál sannrar blaðamennsku.  

Erindisbréfið: Hvaða tæki hefur BÍ (endurmenntun, fræðslu, gagnrýni, kjarasamninga eða annað), ef niðurstaðan er sú  að blaðamenn séu vanbúnir til að  mæta þrýstingi vegna álags?
Svar:: Blaðamannafélagið getur ekki komið í stað menntunar sem blaðamenn öðlast í háskólanámi t.d. fjölmiðlafræðum. BÍ hefur einungis á sínu valdi að styðja við bak blaðamanna þegar þeir mæta óréttmætri gagnrýni eða þegar yfir þeim vofa hótanir vegna t.d. fréttaflutnings. Það verður þó aldrei gert nema á málefnalegum grundvelli. Enn er óljóst hvernig ný fjölmiðlalög kunna að gagnast í þessu efni. – BÍ hefur hins vegar mikla möguleika til þess að hlutast til um bætt kjör, t.d. vinnutíma og fleira. Minna má á það sem bent er á hér að framan, að bestur árangur fyrirtækis næst með starfsfólki sem getur borið höfuðið hátt í lýðræðislegri samvinnu við yfirmenn. 

Umræður á Pressukvöldi 
Líflegar umræður urðu á fundinum að loknum framsögum. Fundarmenn lýstu mestum efasemdum með þann lærdóm sem siðferðisnefndin setur fram um að koma þyrfti á faglegu eftirliti með fjölmiðlum sem hefði það að markmiði að tryggja að  þeir ræki af ábyrgð hlutverk sitt í lýðræðisríki og verndi almannahagsmuni.
Þótt starfsnefnd BÍ benti á að fjölmiðlafólk hefði löngum verið afar tortryggið á utanaðkomandi eftirlit með fjölmiðlum, þá væri það í ljósi þeirrar umsagnar sem íslenskir fjölmiðlar fá í rannsóknarskýrslu Alþingis fyrir frammistöðu sína í aðdraganda hrunsins nokkur hroki að  hafna umhugsunarlaust einhverju slíku aðhaldi. Væntanlega væri full samstaða um að hafna hvers konar „yfirfrakka“ eða utanaðkomandi ritstjórnarvaldi, en einhvers konar faglegur umsagnaraðili gæti komið til álita. 
Starfsnefnd BÍ benti á að væntanlega væri í hugmyndum siðferðisnefndar Rannsóknarnefndar Alþingis um eftirlitsaðila verið að vísa til svokallaðrar Fjölmiðlastofu í frumvarpsdrögum menntamálaráðherra um ný fjölmiðlalög. Áþekk fyrirbæri eru víða til í nágrannalöndum, en eru þá oft sjálfstæðar stofnanir meðan í frumvarpsdrögunum er gert ráð fyrir að Fjölmiðlastofan heyri undir ráðherra. 
Almenn andstaða kom fram á fundinum, má segja,  við því að þessi leið yrði farin hér á landi. Bent var á að í upphafi tíunda áratugarins hafi breskum stjórnvöldum þótt sem fjölmiðlar þar í landi væri í nokkrum tilfellum orðnir svo aðgangsharðir og hömlulausir gagnvart einkalífi fólks að til álita  kæmi að setja þeim opinberar viðmiðunarreglur með lögum. Sérstök þingnefnd var sett á laggirnar til að kanna málið frá öllum hliðum, og niðurstaða hennar var að farsælast væri ef greinin og fagið sem slíkt setti sér sjálft slíkt sjálfstætt regluverk, og var greininni veittur 18 mánaða frestur til að koma sér upp slíku regluverki. 
Fjölmiðlarnir, jafnt útgefendur sem blaðamenn, tóku þessari brýningu af festu og til varð Press Complaints Commission, http://www.pcc.org.uk/about/history.html , í  byrjun árs 1991 og kom í stað The Press Counsil að þessu leyti. Verksvið ráðsins er fyrst og fremst að taka við kvörtunum og úrskurða vegna efnis í blöðum og tímaritum, en önnur stofnun, Ofcom fer  með málefni ljósvakamiðla. Starfsemi PCC þykir í öllum aðalatriðum hafa tekist vel. 
Fundarmönnum á Pressukvöldinu fannst eitthvert áþekkt fyrirkomulag mun æskilegra en að þurfa að lúta ráðherravaldi. Fram kom að fyrir dyrum stendur að endurskoða siðareglur Blaðamannafélags Íslands, jafnframt því sem félagið ætlar að fara frekar ofan í saumanna á fjölmiðlafrumvarpinu. Hjálmar Jónsson, formaður BÍ, lýsti á fundinum áhuga sínum á því að félagið tæki frumkvæði í málinu og það skoðað heildstætt á vegum félagsins.