Lög Bí

I. kafli - Tilgangur félagsins

1.1. Félagið heitir Blaðamannafélag Íslands, BÍ, og er heimilsfang þess í Reykjavík. Tilgangur félagsins er að gæta faglegra og stéttarlegra hagsmuna félagsmanna í hvívetna.

1.2. Blaðamannafélaginu ber:

a. Að vinna að bættum launa- og starfskjörum félagsmanna.

b. Að standa vörð um prent- og tjáningarfrelsi

c. Að stuðla að betri aðstöðu félagsmanna til menntunar.

d. Að standa fyrir faglegri umræðu meðal félagsmanna og leitast við að hafa áhrif á opinbera stefnu og samfélagslega umræðu um fjölmiðlun og tjáningarfrelsi.

e. Að standa vörð um ritstjórnarlegt frelsi og sjálfstæði fjölmiðla.

f. Að standa vörð um hagsmuni stéttarinnar gagnvart eigendum fjölmiðla, löggjafarvaldi og stjórnvöldum.

1.3. Félagið er aðili að Norræna blaðamannasambandinu (NFJ), Alþjóða blaðamannasambandinu (IFJ) og Evrópska blaðamannasambandinu (EFJ).

II. kafli - Aðild og inntökuskilyrði

2.1. Félagar geta orðið allir þeir, sem hafa fjölmiðlun að aðalstarfi eða eru fastráðnir starfsmenn ritstjórna á dagblöðum, vikublöðum, sértímaritum, landshlutablöðum, vefmiðlum og fréttastofum útvarps- og sjónvarpsstöðva, svo og aðrir þeir, sem fastráðnir eru við frétta- og fjölmiðlun þar sem staðið er skil á tilskildum gjöldum til félagsins og sjóða þess.

2.1.1. Þar með eru taldir blaðamenn, fréttamenn, útlitsteiknarar, prófarkalesarar, handritalesarar, ljósmyndarar, ritstjórar, ritstjórnarfulltrúar, fréttastjórar, dagskrárgerðarmenn fréttadeilda útvarps- og sjónvarpsstöðva eða netmiðla, hljóð- og tökumenn, tækni- og aðstoðarfólk á dagskrár- og fréttadeildum, og þeir starfsmenn fyrirtækja, félaga og stofnana sem sinna fjölmiðlunartengdum störfum.

2.1.2. Félagar geta einnig verið sjálfstætt starfandi blaðamenn sem standa sjálfir skil á sömu greiðslum til félagsins og sjóða þess; einnig lausamenn í fjölmiðlun sem eingöngu greiða lausamannagjald, sbr. 3.2.

2.1.3. Biðfélagar geta þeir félagsmenn orðið sem hverfa til annarra starfa en vilja halda félagsaðild og félagsnúmeri með greiðslu biðfélagagjalds.

2.2. Hætti félagi starfi í blaðamennsku jafngildir það úrsögn hans úr félaginu kjósi hann ekki að verða biðfélagi. Sömuleiðis geta félagar, sem leggja fyrir sig lausavinnu (freelance) haldið fullri félagsaðild.

2.3. Félagsmaður, sem kominn er á eftirlaun og er ekki lengur í fullu starfi eða býr við örorku, skal vera undanþeginn greiðslu félagsgjalda. Hann skal þó sem áður njóta félagsréttinda.

2.4. Biðfélagar hafa málfrelsi og tillögurétt á fundum félagsins en ekki atkvæðisrétt.

2.5. Þeir sem að mati stjórnar félagsins fullnægja skilyrðum 2.1. verða félagar þegar við ráðningu.

2.6. Ágreiningsmálum um félagsaðild er heimilt að vísa til stjórnar til endanlegrar afgreiðslu.

III. kafli - Félagsgjöld og sjóðir

3.1. Félagsgjald skal vera 0,8% af heildarlaunum eins og þau eru á hverjum tíma hjá þeim félögum, sem eru fastráðnir eftir aðal- og sérkjarasamningum félagsins. Sjálfstætt starfandi blaðamenn greiða sömu gjöld, þó að lágmarki skv. byrjunarlaunum í 2. flokki kjarasamnings. Stjórn félagsins getur ákveðið að setja þak á félagsgjöld. Aðalfundur ákveður hverju sinni hvort og þá hversu hátt hlutfall félagsgjalda er lagt í varasjóð og orlofsheimilasjóð.

3.2. Biðfélagar greiða 0.5% af byrjunarlaunum í 2. flokki í félagsgjöld. Lausamenn greiða 0.7% af byrjunarlaunum í 2. launaflokki félagsins miðað við janúar ár hvert.

3.3. Félagsmaður sem ekki hefur greitt tilskilin gjöld til félagsins í allt að eitt ár telst ekki lengur félagsmaður og dettur út af félagaskrá en getur endurnýjað aðild með greiðslu gjaldfallinna félagsgjalda.

3.4. Tekjur félagsins af höfundarréttargreiðslum skulu renna í Menningarsjóð sem starfar samkvæmt skipulagsskrá staðfestri af dóms- og kirkjumálaráðuneytinu skv. lögum þar um.

3.5. Stjórn félagsins er heimilt að fyrirskipa félögum að leggja niður vinnu hjá vinnuveitanda, sem dregið hefur greiðsluskil í Menningarsjóð blaðamanna, Orlofsheimilasjóð, Endurmenntunarsjóð og Styrktarsjóð, þrjá mánuði eða lengur. Þetta skal þó aðeins gert að beiðni stjórna sjóðanna. Stöðvun skal tilkynnt með mánaðar fyrirvara.

3.6. Hlutverk fyrrgreindra sjóða er eftirfarandi:

§ Menningarsjóður blaðamanna starfar samkvæmt skipulagsskrá staðfestri af dóms- og kirkjumálaráðuneytinu, sbr. 3.4.

§ Orlofsheimilasjóður, ásamt Menningarsjóði, á frístundahús félagsins sem Orlofssjóður rekur.

§ Styrktarsjóður veitir fjárhagslegan stuðning til félagsmanna og fjölskyldna þeirra svo sem nánar greinir í reglugerð.

§ Endurmenntunar- og háskólasjóður veitir félagsmönnum námsstyrki til lengri eða skemmri tíma.

3.7. Reglugerðir og starfsreglur sjóðanna skal vera að finna á vef félagsins.

IV. kafli - Aðalfundur

4.1. Aðalfundur félagsins skal haldinn fyrir lok fyrsta ársþriðjungs ár hvert og fer hann með æðstu stjórn félagsins.

4.2. Til aðalfundar skal boðað með auglýsingu í fjölmiðlum og á heimasíðu félagsins með minnst mánaðar fyrirvara. Dagskrár skal getið í fundarboði. Aðalfundur er löglegur sé löglega til hans boðað.

4.3. Dagskrá aðalfundar skal vera þessi:

  • Setning fundar
  • Lögmæti aðalfundar staðreynt
  • Kjör fundarstjóra og fundarritara
  • Skýrsla stjórnar
  • Skýrsla gjaldkera skv. framlögðum ársreikningi
  • Skýrslur sjóða skv. framlögðum ársreikningum
  • Skýrsla siðanefndar BÍ
  • Tillögur til breytinga á lögum félagsins
  • Atkvæðagreiðsla um framlagðar breytingar á lögum félagsins
  • Kosning formanns
  • Kosning þriggja aðalmanna í stjórn og eins/tveggja varamanna (sbr. 4.5.1.)
  • Kosning þriggja manna í Siðanefnd BÍ og þriggja varamanna
  • Kosning þriggja manna í stjórn Menningarsjóðs BÍ
  • Kosning þriggja manna í stjórn Styrktarsjóðs BÍ og þriggja varamanna
  • Kosning tveggja skoðunarmanna reikninga og eins til vara
  • Kosning fimm manna í dómnefnd Blaðamannaverðlaunanna
  • Kosning þriggja manna kjörnefndar
  • Önnur mál

4.4. Fyrir aðalfundi skulu liggja endurskoðaðir reikningar félagsins og sjóða þess og skriflegar skýrslur um starfsemi liðins árs. Allar skýrslur til aðalfundar skal jafnframt birta á vef félagsins.

4.5. Aðalfundur kýs formann og sex menn í aðalstjórn og þrjá til vara úr hópi fullgildra félaga.

4.5.1. Framboði til formanns félagsins skal skila inn til skrifstofu félagsins a.m.k. tveimur vikum fyrir boðaðan aðalfund. Þriggja manna kjörnefnd, sem kjörin er á aðalfundi og starfar allt árið, skal skila inn tillögum að framboðum í stjórn a.m.k tveimur vikum fyrir boðaðan aðalfund. Öllum félögum BÍ er heimilt að bjóða sig fram til annarra embætta en formanns á sjálfum fundinum. Formaður er kosinn til eins árs í senn, aðrir stjórnarmenn til tveggja ára. Annað árið skal kjósa 3 aðalmenn og 1 varamann, og hitt árið 3 aðalmenn og 2 varamenn. Komi til formannskosningar sér kjörnefnd um framkvæmd kosningarinnar, m.a. hvað varðar opnun kjörfundar og utankjörfundaratkvæðagreiðslu. Kjörnefnd setji sér starfsreglur fyrir utankjörstaðakosningu, póstkosningu og/eða rafræna kosningu. Þessar starfsreglur séu birtar á vef félagsins.

4.5.2. Ef formaður er kosinn úr hópi þeirra stjórnarmanna, sem eiga eitt starfsár eftir, skal kjörinn maður í stjórnina til eins árs í hans stað. Sama gildir ef varastjórnarmaður er kjörinn í aðalstjórn.

4.5.3. Hætti aðalstjórnarmaður á kjörtímabilinu, gengur sá varamaður, er flest atkvæði hlaut á aðalfundi, upp í aðalstjórnina. Séu varastjórnarmenn sjálfkjörnir skal aðalfundurinn engu að síður ákvarða röð þeirra með hlutkesti.

4.6 Siðanefnd BÍ skipa fimm menn. Aðalfundur kýs formann, varaformann og meðnefndarmann og þrjá varamenn. Útgefendur tilnefna einn í nefndina og Siðfræðistofnun Háskóla Íslands einn. Varamenn þeirra skulu koma úr hópi varamanna kjörnum á aðalfundi. Nefndin skal taka til meðferðar og fella úrskurði í þeim málum, sem henni ber að fjalla um samkvæmt siðareglum félagsins. Nefndin skal leggja fram skriflegt yfirlit um störf sín á aðalfundi.

4.7 Aðalfundur kýs þrjá menn og einn til vara í stjórn Menningarsjóðs BÍ, sem jafnframt annast málefni Orlofsheimilasjóðs og endurmenntunar- og háskólasjóðs

4.8 Aðalfundur kýs þrjá menn í stjórn Styrktarsjóðs BÍ og þrjá til vara.

4.9 Aðalfundur kýs tvo skoðunarmenn reikninga og einn til vara og skulu þeir endurskoða reikninga félagsins, menningarsjóðs, orlofsheimilasjóðs og annarra sjóða.

4.10 Aðalfundur kýs fimm manna úthlutunarnefnd vegna Blaðamannaverðlauna.

4.11 Ef fyrirséð er að ekki takist að tæma dagskrá aðalfundar, eða aðrar jafngildar ástæður ber upp, getur aðalfundur ákveðið að framhaldsaðalfundur verði haldinn innan tilsetts tíma.

V. kafli - Félagsstjórn

5.1. Formaður kallar saman fundi í stjórn félagsins og stýrir þeim en varaformaður í forföllum hans. Félagsstjórn ræður framkvæmdastjóra félagsins og annað starfslið, hefur yfirumsjón með starfsemi félagsins og ber á henni fulla ábyrgð.

5.2. Félagsstjórn kýs úr sínum röðum varaformann, ritara og gjaldkera á fyrsta fundi sínum eftir hvern aðalfund. Formaður, varaformaður, ritari og gjaldkeri mynda sérstaka framkvæmdanefnd, sem hafa skal umsjón með daglegum rekstri félagsins í félagi við framkvæmdastjóra og í samræmi við samþykktir félagsfunda og félagsstjórnar.

5.3. Félagsstjórn gerir starfsáætlun fyrir hvert starfsár.

5.4. Félagsstjórn boðar til almennra félagsfunda og annast reglulega útgáfu félagstíðinda.

5.5. Heimilt er einstökum starfs- eða faghópum innan BÍ að stofna sérstakar félagsdeildir. Stjórnir deildanna skulu skipaðar þremur mönnum, sem kjósa skal á deildarfundi fyrir aðalfundi BÍ ár hvert. Deildarfundur kýs formann sérstaklega, en að öðru leyti skiptir stjórnin með sér verkum ritara og gjaldkera. Stjórnin kallar saman deildarfundi þegar þurfa þykir og stýrir starfi deildarinnar í samráði við aðalstjórn félagsins. Stofnun einstakra félagsdeilda skal háð samþykki stjórnar BÍ og aðalfundar lög deildarinnar hljóta staðfestingu hennar og aðalfundar áður en þau öðlast gildi.

5.6. Lausráðnir blaða- og dagskrárgerðarmenn sem vinna að fréttatengdu efni, mynda sérstaka félagsdeild, er tekur til landsins alls. Stjórn hennar skal kosin á deildarfundi í ársbyrjun ár hvert á sama hátt og tilgreint er í 4.1. og 4.2. Inntökubeiðnir skulu hljóta samþykki stjórnar BÍ. Lög deildarinnar skulu hljóta staðfestingu stjórnar BÍ.

VI. kafli - Trúnaðarmenn

6.1. Félagsmenn á hverjum vinnustað skulu velja sér trúnaðarmenn og tilkynna kjör þeirra á aðalfundi. Trúnaðarmenn mynda trúnaðarmannaráð.

6.2. Félagsstjórn skal efna til funda með trúnaðarmannaráði minnst tvisvar á ári. Nýjum trúnaðarmönnum skal kynna rækilega efni Reglugerðar um réttindi og skyldur trúnaðarmanna Blaðamannafélags Íslands.

VII. kafli - Kjarasamningar og vinnudeilur

7.1. Blaðamannafélag Íslands fer með samningsrétt fyrir alla félagsmenn, einnig starfsmenn fjölmiðla í opinberri eigu, óski meirihluta þeirra í BÍ eftir því. Starfsmenn fjölmiðla í opinberri eigu hafa sömu réttindi og skyldur og aðrir félagar í BÍ gerist þeir fullgildir félagar.

7.2. Samningaráð skipa sjö félagsmenn. Formaður og varaformaður eru sjálfkjörnir í samningaráð en aðalfundur kýs fimm aðalmenn og þrjá til vara samkvæmt tilnefningu stærstu vinnustaða á félagssvæðinu. Varamenn ganga upp í samninganefndina með sama hætti og varamenn í félagsstjórn, sbr. 4.5.3. Samningaráð kýs sér formann. Framkvæmdastjóri félagsins starfar með samningaráði skv. ákvörðun félagsstjórnar.

7.3. Samningaráðið annast kröfu- og samningagerð félagsins vegna kjarasamninga í samráði við félagsstjórn, trúnaðarmannaráð og samninganefndir einstakra vinnustaða eftir atvikum og í samræmi við ákvarðanir félagsfundar.

7.4. Félagsstjórn, samningaráð og trúnaðarmannaráð hafa heimild til að boða og aflýsa verkfalli eða öðrum kjaradeiluaðgerðum að fengnu samþykki félagsfundar eða fundar viðkomandi starfsmanna á einstökum vinnustöðum, eins og við á hverju sinni.

7.5. Félagsstjórn, samningaráði og trúnaðarmannaráði er heimilt að veita ritstjórum eða fréttastjórum ljósvaka- og netmiðla undanþágu í verkfalli, enda gangi þeir á engan hátt í störf annarra félagsmanna.

7.6. Stjórn Lausamannadeildar getur gert samninga við einstaka útgefendur eða samtök þeirra. Slíkir samningar taka gildi eftir að hafa hlotið samþykki félagsstjórnar, samningaráðs og trúnaðarmannaráðs.

7.7. Starfsmönnum tiltekins vinnustaðar er heimilt að gera sérsamning um kaup og kjör. Skulu þeir tilkynna samningaráði um það að minnsta kosti tólf vikum áður en kjarasamningur rennur út. Í hverri vinnustaðasamninganefnd skulu sitja a.m.k. tveir fulltrúar samningaráðs BÍ, en þrír eða fimm fulltrúar starfsmanna, þar á meðal trúnaðarmaður/menn þeirra. Sérsamningar skulu staðfestir af félagsstjórn, samningaráði og trúnaðarmannaráði áður en þeir eru bornir undir atkvæði viðkomandi félagsmanna sbr. 7.8.

7.8. Nýir kjarasamningar skulu kynntir og bornir undir atkvæði á almennum félagsfundi eða fundi viðkomandi félagsmanna á tilteknum vinnustað, þegar það á við, eigi síðar en tveimur vikum eftir að þeir eru undirritaðir og skal fundurinn auglýstur á heimasíðu BÍ. Atkvæðagreiðsla um kjarasamninga skal vera leynileg. Einnig er heimilt að hafa póstatkvæðagreiðslu um kjarasamninga, sbr. ákvæði laga um stéttarfélög og vinnudeilur nr 80/1938. Einfaldan meirihluta þarf til að samþykkja kjarasamninga eða hafna þeim.

VIII. kafli - Félagsskírteini

8.1. Blaðamannafélagið gefur út félagsskírteini sem hefur tvíþættan tilgang: staðfestingu á félagsaðild og til að auðvelda félagsmönnum aðgang í sínu starfi.

8.2. Sérhver félagsmaður skal fá félagsskírteini félagsins eftir fjögurra mánaða starf, enda haldi hann áfram störfum við fjölmiðlun. Í skírteininu skal vera mynd af félagsmanni ásamt upplýsingum um nafn, kennitölu, starfsheiti, félagsnúmer og vinnustað.

8.3. Skírteinið skal jafnan endurnýjað í byrjun árs, enda sé félagsmaður þá skuldlaus við félagið.

8.4. Einungis handahafa er heimilt að nota skírteinið. Sé það misnotað, má innkalla það um lengri eða skemmri tíma skv. ákvörðun félagsstjórnar.

8.5. Biðfélagar fá ekki félagsskírteini.

8.6. Hægt er að skjóta ágreiningi um útgáfu blaðamannaskírteinis til félagsstjórnar.

IX. kafli - Félagaskrá

9.1. Félagsstjórn skal halda skrá yfir félagsmenn. Listi yfir félagsmenn skal birtur í félagstíðindum og á heimasíðu BÍ.

X. kafli - Lagabreytingar

10.1. Lögum félagsins má aðeins breyta á aðalfundi og teljast lagabreytingar því aðeins samþykktar, að tveir þriðju hlutar fundarmanna greiði þeim atkvæði. Tillögur til lagabreytinga skulu berast stjórn félagsins fyrir 1. febrúar ár hvert. Þær skulu sendar félagsmönnum með fundarboði og/eða kynntar rækilega á vefsíðu félagsins.